Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym - skuteczny i szybki sposób dochodzenia roszczeń

Postępowanie upominawcze umożliwia szybsze dochodzenie roszczeń, niż ma to miejsce podczas rozpatrywania sprawy przez sąd w trybie zwykłym. Zapewnia wierzycielowi krótki czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sporu z uwagi na ograniczony termin wniesienia sprzeciwu przez dłużnika. Obok postępowania nakazowego jest najskuteczniejszym sposobem odzyskiwania wierzytelności przed sądem.

Postępowanie upominawcze – ogólna charakterystyka

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje szereg uproszczeń, które mają ułatwić dłużnikowi dochodzenie jego roszczeń w postępowaniu upominawczym. Rozpoznanie sprawy w tym trybie odbywa się bez udziału stron. Sąd wydaje nakaz na podstawie dołączonych do pozwu dokumentów. Nakaz zapłaty może być wydany, gdy powód dochodzi roszczenia pieniężnego - bez względu na wysokość świadczenia i tytuł prawny do niego. W związku z powyższym w postępowaniu upominawczym możemy dochodzić zarówno roszczenia z tytułu umowy o pracę (np. nieuregulowanej zapłaty za godziny nadliczbowe), czy też umowy cywilnoprawnej (np. zapłaty wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło, umowy zlecenia). Jeśli sąd uzna, że tylko niektóre roszczenia kwalifikują się do rozpoznania w tym trybie, wyłączy pozostałe do rozpoznania w trybie zwykłym. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym jest orzeczeniem sądowym i stosuje się do niego przepisy o prawomocności wyroków.

Kiedy nakaz nie może być wydany?

Istnieje zamknięty katalog przesłanek, które uniemożliwiają wydanie nakazu zapłaty w trybie upominawczym. Sąd nie może tego uczynić, gdy:

1) Roszczenie jest oczywiście bezzasadne (po zaznajomieniu się z podstawą faktyczną i prawną roszczenia, sąd uznaje, że powód nie zasługuje na udzielenie mu ochrony prawnej i nie ma co do tego żadnych wątpliwości),

2) Okoliczności przytoczone przez powoda, uzasadniające roszczenie, budzą wątpliwości (powód  powinien udowodnić dochodzone roszczenie podczas rozprawy),

3) Zaspokojenie roszczenia jest uzależnione od świadczenia wzajemnego (dłużnik jest jednocześnie wierzycielem powoda na podstawie innego stosunku prawnego)

4) Miejsce pobytu pozwanego jest nieznane albo nie ma możliwości doręczenia mu pozwu na terenie kraju.

W przypadku zaistnienia którejś z wyżej wymienionych przesłanek, sąd rozpozna sprawę w trybie zwykłym.

Tryb wniesienia pozwu w postępowaniu upominawczym

Postępowanie upominawcze należy do właściwości sądów rejonowych i okręgowych. Jeśli wartość przedmiotu sporu przekracza 75000,00 zł (w sprawach  gospodarczych 100000,00 zł), pozew należy skierować do sądu okręgowego. Powództwo wytacza się przed sądem, w okręgu którego pozwany ma miejsce zamieszkania. Właściwość sądu może być także określona umownie pomiędzy stronami.

Nakaz zapłaty

Sąd w nakazie zapłaty nakazuje pozwanemu, aby w ciągu 2 tygodni od doręczenie nakazu zaspokoił roszczenie powoda, albo wniósł sprzeciw. Pozwany zostaje również obciążony kosztami postępowania sądowego. Nakaz doręcza się wraz z kopią wniesionego przez powoda pozwu, pouczeniem o sposobie wniesienia sprzeciwu oraz skutkach nietermionowego zaskarżenia wydanego nakazu.

Sprzeciw od nakazu zapłaty

W sprzeciwie pozwany domaga się oddalenia powództwa i określa, czy zaskarża nakaz zapłaty w całości, czy w części. Powinien również wskazać wszystkie wnioski i zarzuty przeciwko żądaniom powoda. Jest to niezwykle istotne, ponieważ późniejsze ich zgłoszenie będzie możliwe tylko, gdy pozwany wykaże, że nie mógł ich zgłosić wcześniej. Do sprzeciwu należy dołączyć wszystkie dowody na poparcie swoich twierdzeń. Sprzeciw zgłoszony w terminie i pozbawiony błędów formalnych powoduje, że zaskarżony nakaz zapłaty traci moc, a sąd wyznacza termin rozprawy. Jeśli natomiast pozwany nie wniesie sprzeciwu albo wniesie go po upływie ustawowego terminu, podlega on odrzuceniu, a nakaz zapłaty po nadaniu klauzuli wykonalności przez sąd, staje się tytułem egzekucyjnym, który umożliwia wierzycielowi wszczęcie egzekucji komorniczej.

Klauzula wykonalności

Nakaz zapłaty wydany przez sąd może być podstawą do rozpoczęcia egzekucji komorniczej, tylko jeśli został opatrzony klauzulą wykonalności. Z wnioskiem o nadanie tej klauzuli można wystąpić, gdy nakaz jest prawomocny tj. nie przysługuje już od niego żaden środek odwoławczy. Pamiętajmy, że sąd nie nadaje klauzuli wykonalności z urzędu. Na tym etapie również wymagana jest inicjatywa wierzyciela.